Het Achtste Leven: de komende vijf jaar

Het Achtste Leven begint met een eenvoudige gedachte: vermogen hoeft niet binnen één mensenleven te worden opgebouwd en weer uitgegeven. Het kan ook worden doorgegeven, verder groeien en uiteindelijk iets opleveren voor mensen die zelf nooit aan de basis ervan stonden. De stichting beheert nu nog geen fondsvermogen en belegt nog niet. De komende vijf jaar staan daarom in het teken van onderzoek, opbouw en toetsing.

Eerst mensen verzamelen

De eerste opgave is niet financieel maar sociaal. Het idee heeft een groep mensen nodig die het begrijpt, interessant vindt en eraan wil bijdragen. De website moet daarom meer worden dan een uitlegpagina. Artikelen, interactieve onderdelen en kleine experimenten kunnen laten zien hoe rente-op-rente, langetermijnbeleggen en collectief eigendom in de praktijk werken.

Zo'n gemeenschap is ook nodig om het model te toetsen. Een grotere en actievere groep kan helpen onderzoeken of Het Achtste Leven inkomsten kan genereren zonder structurele financiële bijdragen van deelnemers.

Uitkeringen als mogelijke uitkomst

Een opvallend onderdeel van het idee is de mogelijkheid om op termijn geld uit te keren aan deelnemers. De gedachte is dat een groot vermogen rendement kan opleveren en dat een klein deel daarvan misschien kan worden uitgekeerd zonder het vermogen zelf direct op te maken.

Of zulke uitkeringen ooit mogelijk of betekenisvol worden, hangt af van de schaal, de resultaten en de juridische en fiscale inrichting. Er vinden nu geen uitkeringen plaats. In de eerste jaren gaat het vooral om het toetsen van het mechanisme: inkomsten verzamelen, vermogen opbouwen, beleid ontwikkelen en openbaar maken wat er gebeurt.

Kunnen advertenties het vermogen voeden?

Een mogelijke inkomstenbron die de stichting wil onderzoeken is reclame. Online platforms verdienen geld aan de aandacht van gebruikers. Het Achtste Leven wil testen of een deel van die logica kan worden omgedraaid: inkomsten uit advertenties, sponsoring of andere commerciële samenwerkingen zouden dan worden toegevoegd aan een gezamenlijk vermogen.

Dit is nog geen bestaande inkomstenstroom. De toets is bovendien breder dan opbrengst alleen: commerciële activiteiten moeten passen bij het doel van de stichting en mogen de organisatie niet veranderen in een mediabedrijf met slechts een maatschappelijk verhaal ernaast.

Een beleggingsbeleid moet nog worden ontwikkeld

Wie vermogen voor tientallen jaren wil beheren, kan zich niet beperken tot de vraag welk aandeel het hoogste verwachte rendement heeft. Het Achtste Leven wil daarom onderzoeken hoe verantwoord beleggen kan worden verbonden aan goed eigenaarschap.

Aandelen geven niet alleen recht op een deel van de winst, maar ook invloed. Via stemrecht, aandeelhoudersvoorstellen en samenwerking met andere beleggers kunnen aandeelhouders bedrijven aanspreken op bestuur, klimaat, beloningen en langetermijnrisico's. Het beleggingsplan en de beleggingsvisie van Het Achtste Leven moeten nog worden opgesteld en getoetst. Daarin moeten spreiding, kosten, risico, eigenaarschap en controleerbare criteria samenkomen.

Noorwegen als inspiratiebron

Een belangrijke inspiratiebron is het Noorse Government Pension Fund Global. Noorwegen brengt staatsinkomsten uit olie en gas onder in een fonds dat op lange termijn wordt belegd. Volgens de officiële fondsbeheerder Norges Bank Investment Management is het fonds onder meer bedoeld als langetermijnreserve, zodat huidige en toekomstige generaties van de olie-inkomsten kunnen profiteren.¹

Het Achtste Leven kan dat model niet kopiëren: een Nederlandse stichting beschikt niet over olie-inkomsten of belastinggeld. Het onderliggende principe is wel relevant voor het onderzoek. Geld dat vandaag binnenkomt hoeft niet volledig vandaag te worden uitgegeven, maar kan - als de inrichting, bestemming en risico's dat toelaten - startkapitaal vormen dat langer doorwerkt.

De zoektocht naar startkapitaal

Rente-op-rente wordt pas zichtbaar als er vermogen is om mee te beginnen. De stichting wil daarom onderzoeken of donaties, subsidies, vermogensfondsen, maatschappelijke partners, commerciële inkomsten en grotere giften passende bronnen van startkapitaal kunnen zijn.

Daarbij is een helder onderscheid nodig tussen geld voor de organisatie en geld met een langetermijnbestemming. Juridische inrichting, techniek, communicatie en toezicht kosten geld. Als daarnaast vermogen wordt opgebouwd, moeten bestemming, zeggenschap, kosten en bescherming vooraf controleerbaar worden vastgelegd.

Waar willen we binnen vijf jaar staan?

De komende vijf jaar zijn geen race naar een vooraf vastgesteld fondsbedrag. Ze zijn bedoeld om vast te stellen of Het Achtste Leven als zelfstandig instituut kan werken. De stichting wil in die periode werken aan:

• een herkenbare gemeenschap van deelnemers, lezers en betrokkenen die het idee helpt aanscherpen en verspreiden;
• een juridische en bestuurlijke structuur die duidelijk maakt van wie toekomstig vermogen is, wie erover beslist en hoe misbruik en kortetermijndenken worden beperkt;
• eerste vermogensopbouw uit bronnen die juridisch, fiscaal en bestuurlijk passend blijken;
• praktijkervaring met advertenties, sponsoring of andere inkomstenmodellen;
• een vastgesteld en toetsbaar beleggingsbeleid, inclusief een visie op aandeelhouderschap;
• openbare verslaglegging over inkomsten, kosten, resultaten, vermogen en besluiten;
• en alleen als schaal en inrichting dat toelaten: onderzoek naar een eerste proef met een uitkering.

De kern is niet één bedrag of één proef. Het doel voor deze periode is te leren of een systeem kan ontstaan dat langer meegaat dan de mensen die het hebben opgericht. Pas als gemeenschap, inkomsten, vermogen en bestuur aantoonbaar werken, kan tijd werkelijk een factor worden.